Proponowany kontekst
Dziady, część III · Adam Mickiewicz
Carskie prawo służy przemocy wobec niewinnej młodzieży. Bohaterowie uznają moralny i patriotyczny obowiązek oporu za ważniejszy niż posłuszeństwo zaborcy.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
08
Antygona · Sofokles
Prawa boskie a prawa ludzkie. Omów zagadnienie na podstawie Antygony Sofoklesa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Należy omówić konflikt dwóch systemów wartości oraz skutki sytuacji, w której prawo ustanowione przez władzę narusza obowiązek religijny i moralny.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Gdy prawo ustanowione przez człowieka narusza podstawowe obowiązki religijne i moralne, posłuszeństwo sumieniu może stać się ważniejsze od posłuszeństwa władzy, choć prowadzi do tragicznych konsekwencji.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Antygona uznaje obowiązek pochowania brata, wynikający z praw boskich, za nadrzędny wobec zakazu wydanego przez Kreona.
2
Materiał z lektury
- Kreon zabrania pochówku Polinejkesa, uznając go za zdrajcę miasta.
- Antygona uważa, że każdy zmarły ma prawo do pogrzebu zgodnego z nakazami bogów.
- Świadomie dokonuje symbolicznego pochówku i nie ukrywa motywów działania.
- Kreon broni autorytetu państwa, ale ignoruje ostrzeżenia Hajmona i Tejrezjasza.
3
Co to udowadnia?
Obie strony odwołują się do ważnych racji, jednak bezwzględność Kreona narusza porządek boski i prowadzi do śmierci Antygony, Hajmona oraz Eurydyki.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Kamienie na szaniec · Aleksander Kamiński
W realiach okupacji formalnie narzucone nakazy niemieckiego okupanta są sprzeczne z prawem moralnym. Działalność konspiracyjna pokazuje, że sam przymus władzy nie czyni nakazu sprawiedliwym.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Uproszczenie konfliktu do walki całkowicie dobrej Antygony ze świadomie złym Kreonem. Kreon broni porządku państwa, lecz tragicznie absolutyzuje własną rację.
Antygona była dobra, a Kreon zły, ponieważ nie pozwolił jej pochować brata.
Antygona broni niepisanego obowiązku wobec zmarłego, a Kreon autorytetu państwa; tragedię powoduje zwłaszcza niezdolność władcy do uznania granic prawa ludzkiego.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Czy Kreon miał jakiekolwiek racje, wydając swój zakaz?
- Czy Antygona mogła uniknąć tragedii?
- Kiedy obywatelskie nieposłuszeństwo jest moralnie uzasadnione?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.