Proponowany kontekst
Makbet · William Szekspir
Przepowiednia wiedźm zapowiada przyszłość, ale nie nakazuje Makbetowi popełnienia zbrodni. Bohater sam wybiera drogę prowadzącą do spełnienia proroctwa.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
09
Antygona · Sofokles
Człowiek wobec przeznaczenia. Omów zagadnienie na podstawie Antygony Sofoklesa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Trzeba rozważyć napięcie między losem ciążącym nad rodem a osobistymi decyzjami bohaterów, które prowadzą do spełnienia tragedii.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Człowiek nie zawsze może uniknąć okoliczności narzuconych przez los, ale sposób, w jaki na nie odpowiada, zależy od jego charakteru i decyzji, dlatego przeznaczenie nie usuwa odpowiedzialności.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Nad rodem Labdakidów ciąży fatum, lecz tragedia Antygony rozwija się także wskutek świadomych i nieustępliwych wyborów Antygony oraz Kreona.
2
Materiał z lektury
- Antygona należy do rodu naznaczonego wcześniejszymi zbrodniami i nieszczęściami.
- Po bratobójczej śmierci Eteoklesa i Polinejkesa zostaje postawiona przed zakazem Kreona.
- Świadomie wybiera pochówek brata i przyjmuje ryzyko śmierci.
- Kreon mimo ostrzeżeń długo odmawia zmiany decyzji, a kiedy ustępuje, jest za późno.
3
Co to udowadnia?
Fatum wyznacza tragiczną sytuację, lecz wybory bohaterów określają jej przebieg. Ich odpowiedzialność polega na sposobie reagowania na okoliczności, których sami nie stworzyli.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Król Edyp · Sofokles
Próby uniknięcia przepowiedni prowadzą do jej wypełnienia. Tragizm wynika z ograniczonej wiedzy człowieka wobec losu.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Stwierdzenie, że fatum całkowicie zwalnia Antygonę i Kreona z odpowiedzialności. Bohaterowie podejmują własne decyzje i odpowiadają za ich skutki.
Antygona musiała umrzeć, bo nad jej rodziną ciążyła klątwa.
Fatum umieszcza Antygonę w tragicznej sytuacji, lecz bohaterka świadomie wybiera wierność prawom boskim, a Kreon własną nieustępliwością przyspiesza katastrofę.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Czy Antygona mogła postąpić inaczej?
- W jakim stopniu Kreon sam odpowiada za swoją klęskę?
- Czy wiedza o przyszłości pomaga bohaterom uniknąć przeznaczenia?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.