Proponowany kontekst
Antygona · Sofokles
Konflikt prawa państwowego z boskim pokazuje, że norma wymaga moralnej legitymizacji. Sam fakt wydania rozkazu przez Kreona nie czyni go sprawiedliwym.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
72
Tango · Sławomir Mrożek
Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie? Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Pytanie wymaga zważenia dwóch funkcji norm: mogą tłumić indywidualność i utrwalać niesprawiedliwość, ale ich całkowity brak niszczy przewidywalność, odpowiedzialność i ochronę słabszych.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Normy ograniczają część swobody, lecz zarazem umożliwiają wspólne życie i chronią przed samowolą; problemem jest zarówno skostniały przymus, jak i całkowite odrzucenie zasad.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Dom Stomila pokazuje, że zniesienie wszystkich konwenansów nie prowadzi do trwałej wolności, lecz do chaosu, w którym ostatecznie zwycięża najsilniejszy.
2
Materiał z lektury
- Rodzina odrzuciła tradycyjne role, obyczaje, estetykę i granice zachowania.
- Przypadkowe przedmioty oraz brak reakcji na romans Eleonory z Edkiem ujawniają rozpad wspólnych kryteriów.
- Artur chce przywrócić formę przez ślub, ale pusty rytuał nie tworzy automatycznie żywej wartości.
- Po śmierci Artura Edek przejmuje władzę fizyczną i narzuca Eugeniuszowi tango.
3
Co to udowadnia?
Brak norm nie usuwa władzy — sprawia tylko, że przestaje ona podlegać zasadom i trafia do człowieka dysponującego siłą. Mrożek nie broni bezmyślnego konwenansu, lecz potrzebę uzasadnionego porządku.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Ferdydurke · Witold Gombrowicz
Społeczne formy narzucają człowiekowi role i ograniczają autentyczność, ale ucieczka od jednej formy prowadzi do kolejnej. Oba utwory podważają marzenie o życiu całkowicie poza normami.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Jednostronne uznanie, że Mrożek popiera tradycję w każdym kształcie. Klęska Artura dowodzi także, że nie można wskrzesić sensu samą zewnętrzną formą i przemocą.
Normy są dobre, ponieważ bez nich w domu panował bałagan i Edek przejął władzę.
Całkowite zniesienie zasad usuwa ochronne granice i pozwala Edkowi oprzeć władzę na sile, lecz porażka ślubu Artura pokazuje, że norma musi mieć wspólnie rozumiany sens.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Czy każda norma zasługuje na posłuszeństwo?
- Dlaczego sama forma ślubu nie wystarcza Arturowi?
- Jak brak norm sprzyja przemocy?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.