Proponowany kontekst
Tango · Sławomir Mrożek
Dramatyczny Edek zabija Artura i narzuca Eugeniuszowi tango, przejmując władzę po klęsce intelektualnego projektu. Nowakowski miniaturyzuje ten sam mechanizm w realistycznej scenie miejskiej.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
73
Górą „Edek” · Marek Nowakowski
W jakim celu autor nawiązuje w swoim tekście do innego tekstu? Omów zagadnienie na podstawie utworu Górą „Edek” Marka Nowakowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Trzeba rozpoznać nawiązanie tytułu i bohatera do Tanga Mrożka oraz wyjaśnić, jak przeniesienie figury Edka do zwykłej sytuacji parkingowej poszerza diagnozę triumfu siły i chamstwa.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Nawiązanie do innego tekstu pozwala autorowi skrótowo uruchomić znany wzorzec postaci i pokazać, że mechanizm zwycięstwa brutalnej siły z Tanga działa również w codziennym życiu społecznym.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Nowakowski nazywa „Edkiem” agresywnego kierowcę dużego forda, aby zwykły spór o parking nabrał znaczenia paraboli o bezradności kultury wobec przemocy.
2
Materiał z lektury
- Kierowca małego fiata czeka na zwalniające się miejsce i rozpoczyna manewr parkowania.
- Kierowca znacznie większego forda wykorzystuje odsłoniętą przestrzeń i zajmuje miejsce wbrew kolejności.
- Gdy poszkodowany protestuje, postawny mężczyzna reaguje przewagą fizyczną i lekceważeniem.
- Trąbiący kierowcy chcą przede wszystkim odblokowania ulicy, a właściciel małego auta ostatecznie ustępuje.
3
Co to udowadnia?
Czytelnik znający Tango rozpoznaje w kierowcy forda współczesną odmianę Edka — człowieka, który nie potrzebuje racji, bo dysponuje siłą i bezczelnością. Bierność otoczenia pomaga mu zwyciężyć.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Dziady, część III · Adam Mickiewicz
W Widzeniu księdza Piotra Mickiewicz wykorzystuje motywy męki, śmierci i zmartwychwstania Chrystusa, aby nadać cierpieniu Polski sens mesjanistyczny. Podobnie jak u Nowakowskiego, wcześniejszy tekst uruchamia dodatkowe znaczenia, lecz tutaj służy sakralizacji historii, a nie satyrycznej diagnozie codzienności.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Błędne przeniesienie akcji do restauracji lub lokalu. W opowiadaniu chodzi o uliczny spór kierowców o miejsce parkingowe; „Edek” jest interpretacyjnym określeniem kierowcy forda.
Autor używa imienia Edek, bo bohater jest podobny do postaci z Tanga.
Nazwa „Edek” przenosi finałową diagnozę Mrożka na parking: gdy kulturalny człowiek i bierni świadkowie ustępują przed fizyczną przewagą, chamstwo zdobywa władzę także w zwykłej codzienności.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Co dopowiada tytuł, czego nie mówi sama fabuła?
- Jaką rolę odgrywa bierność innych kierowców?
- Czy bohater Nowakowskiego jest dokładną kopią Edka z Tanga?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.