Proponowany kontekst
Rok 1984 · George Orwell
Winston próbuje ocalić prawdę i prywatną więź, Julia tworzy przestrzeń osobistego nieposłuszeństwa, a O’Brien świadomie służy przemocy systemu. Totalitaryzm również wydobywa różne reakcje na zło.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
65
Dżuma · Albert Camus
Jakie postawy przyjmuje człowiek wobec zła? Omów zagadnienie na podstawie Dżumy Alberta Camusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Trzeba porównać kilka reakcji na zło: solidarną walkę, próbę prywatnej ucieczki, religijną interpretację, korzystanie z cudzego nieszczęścia i bierne przyzwyczajenie.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Wobec zła człowiek może walczyć, uciekać, usprawiedliwiać je albo czerpać z niego korzyści; moralną wartość postawy wyznacza gotowość uznania cudzej krzywdy za wspólną odpowiedzialność.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Epidemia odsłania różne postawy mieszkańców Oranu i pozwala części z nich przejść od prywatnego interesu do solidarności.
2
Materiał z lektury
- Rieux od początku leczy chorych i traktuje sprzeciw wobec dżumy jako zwyczajny obowiązek.
- Tarrou organizuje oddziały sanitarne, a Grand wykonuje potrzebną pracę bez rozgłosu.
- Rambert początkowo szuka nielegalnej drogi ucieczki do ukochanej, lecz ostatecznie zostaje, ponieważ wstydziłby się być szczęśliwy sam.
- Cottard korzysta z chaosu i nielegalnego handlu, a koniec epidemii odbiera jako zagrożenie dla własnej sytuacji.
3
Co to udowadnia?
Dżuma działa jak próba moralna, ale postawy nie są nieruchome. Przemiana Ramberta dowodzi, że człowiek może rozszerzyć odpowiedzialność poza własne szczęście, natomiast Cottard pokazuje egoizm korzystający ze zła.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Zdążyć przed Panem Bogiem · Hanna Krall
Bojownicy getta podejmują opór bez nadziei na militarne zwycięstwo. Ich postawa pokazuje, że sens walki ze złem nie zależy wyłącznie od skuteczności.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Omówienie tylko Rieux i pominięcie porównania postaw. Temat najlepiej realizuje zestawienie co najmniej dwóch bohaterów o różnych wyborach.
Rieux walczy ze złem, a Cottard jest zły, ponieważ zarabia na epidemii.
Rieux i Tarrou odpowiadają działaniem, Rambert dojrzewa od ucieczki do solidarności, a Cottard wiąże swój interes z trwaniem epidemii; kontrast ujawnia, że zło wymaga osobistego wyboru postawy.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Dlaczego Rambert zmienia decyzję?
- Czy Cottard jest źródłem zła, czy jego beneficjentem?
- Co symbolizuje możliwość powrotu dżumy?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.