Proponowany kontekst
Dziady, część III · Adam Mickiewicz
Metafora lawy odróżnia obojętne elity od patriotycznej głębi narodu. Oba dramaty poszukują siły zdolnej wyzwolić wspólnotę, lecz Wesele znacznie mocniej podkreśla zbiorowy paraliż.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
43
Wesele · Stanisław Wyspiański
Rola chłopów i inteligencji w sprawie niepodległościowej. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Trzeba pokazać potencjał obu grup oraz przyczyny wspólnej klęski: chłopi mają liczebność i energię, inteligencja powinna formułować program i organizować działanie, lecz żadna strona nie wypełnia roli.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Odzyskanie niepodległości wymaga współpracy świadomych elit i gotowego do działania ludu, jednak w Weselu podziały, brak konsekwencji i niedojrzałe przywództwo prowadzą do zmarnowania wspólnej szansy.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Misja powierzona przez Wernyhorę ujawnia zarówno możliwość narodowego zrywu, jak i niezdolność inteligencji oraz chłopów do skoordynowanego działania.
2
Materiał z lektury
- Czepiec deklaruje zainteresowanie polityką i gotowość chłopów do działania.
- Wernyhora przekazuje Gospodarzowi złoty róg i poleca rozesłać wici oraz zgromadzić lud.
- Gospodarz oddaje odpowiedzialność Jaśkowi, a sam zasypia i później nie pamięta dokładnie nocnych wydarzeń.
- Jasiek gubi złoty róg, schylając się po czapkę z pawich piór; zebrani pogrążają się w chocholim tańcu.
3
Co to udowadnia?
Inteligencja nie potrafi objąć trwałego przywództwa, a energia chłopów pozostaje pozbawiona skutecznej organizacji. Złoty róg symbolizuje wezwanie do czynu, a jego utrata — zmarnowaną możliwość.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Rozdziobią nas kruki, wrony… · Stefan Żeromski
Śmierć powstańca Winrycha i zachowanie chłopa pokazują tragiczny brak wspólnoty interesów oraz świadomości między warstwami, który osłabia walkę niepodległościową.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Obarczenie klęską wyłącznie Jaśka. Jego błąd jest ostatnim ogniwem dłuższego łańcucha zaniedbań, obejmującego również Gospodarza i brak rzeczywistego porozumienia grup.
Chłopi chcieli walczyć, ale Jasiek zgubił róg i dlatego powstanie się nie udało.
Zgubienie rogu finalizuje zbiorową porażkę: inteligencja nie utrzymuje przywództwa, a gotowość chłopów nie zostaje przekształcona w świadomie zorganizowany czyn.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Dlaczego Wernyhora wybiera Gospodarza?
- Co symbolizują złoty róg i czapka z pawich piór?
- Czy chłopi są w dramacie gotowi do samodzielnego przywództwa?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.