Proponowany kontekst
Przedwiośnie · Stefan Żeromski
Mit szklanych domów wyraża marzenie o nowoczesnej i sprawiedliwej Polsce, a obrazy biedy oraz politycznych sporów stają się sądem nad rzeczywistością po odzyskaniu niepodległości.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
44
Wesele · Stanisław Wyspiański
Sen o Polsce czy sąd nad Polską? Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Pytanie wymaga rozważenia dwóch funkcji dramatu: wyrażenia marzenia o narodowym zjednoczeniu i wolności oraz krytycznej diagnozy wad uniemożliwiających działanie.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Wesele łączy sen o zjednoczonej, wolnej Polsce z bezlitosnym sądem nad społeczeństwem, które potrafi marzyć i tworzyć symbole, lecz nie umie przejść od deklaracji do odpowiedzialnego czynu.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Wizyta Wernyhory buduje realną w świecie dramatu możliwość wspólnego działania, ale finał demaskuje słabości prowadzące do jej utraty.
2
Materiał z lektury
- Małżeństwo inteligenta z chłopką i wspólne wesele tworzą obraz możliwego spotkania stanów.
- Wernyhora przynosi Gospodarzowi wezwanie do narodowej mobilizacji i przekazuje złoty róg.
- Gospodarz przenosi zadanie na Jaśka, a Jasiek przedkłada czapkę z pawich piór nad pilnowanie rogu.
- Zamiast powstańczego czynu następuje chocholi taniec, w którym zbiorowość porusza się bez celu.
3
Co to udowadnia?
Marzenie nie zostaje wyśmiane jako niepotrzebne, lecz skonfrontowane z niedojrzałością społeczeństwa. Sąd dotyczy braku współpracy, odpowiedzialności, pamięci i zdolności organizacyjnej.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Dziady, część III · Adam Mickiewicz
Widzenie księdza Piotra podtrzymuje nadzieję na odrodzenie, natomiast Salon Warszawski osądza konformizm elit. Utwór Mickiewicza również łączy projekt wspólnotowy z diagnozą społeczeństwa.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Wybranie tylko jednej części alternatywy i pominięcie drugiej. Najpełniejsza interpretacja pokazuje, że marzenie o Polsce umożliwia właśnie krytyczny sąd nad brakiem działania.
Wesele jest sądem nad Polską, bo wszyscy zasnęli i nic nie zrobili.
Wyspiański najpierw tworzy szansę zjednoczenia i czynu, a dopiero jej zmarnowanie zamienia dramat w sąd nad zbiorowością niezdolną udźwignąć własnego marzenia.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Czy szansa na powstanie była w dramacie rzeczywista?
- Kogo obejmuje sąd Wyspiańskiego?
- Czy chocholi taniec pozostawia jakąkolwiek nadzieję?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.