Proponowany kontekst
Antygona · Sofokles
Kreon utożsamia własny autorytet z dobrem państwa i ignoruje głosy bliskich oraz wieszcza. Władza wzmacnia jego upór i prowadzi do osobistej katastrofy.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
15
Makbet · William Szekspir
Jaki wpływ na człowieka ma sprawowanie przez niego władzy? Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Trzeba pokazać, jak zdobyta nieuczciwie i sprawowana bez kontroli władza zmienia psychikę, relacje oraz system wartości człowieka.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Władza pozbawiona moralnych ograniczeń pogłębia ambicję, lęk i podejrzliwość, przez co człowiek zaczyna traktować innych jako zagrożenia i stopniowo staje się tyranem.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Zdobycie korony nie uspokaja Makbeta, lecz prowadzi do utraty bezpieczeństwa, empatii i kolejnych zbrodni.
2
Materiał z lektury
- Makbet obejmuje tron po zamordowaniu Dunkana.
- Obawia się przepowiedni dotyczącej potomków Banka i zleca zabójstwo przyjaciela oraz Fleance’a.
- Nakazuje wymordowanie rodziny Makdufa, aby zastraszyć przeciwników.
- Izoluje się, polega na przemocy i dwuznacznych proroctwach.
3
Co to udowadnia?
Władza zdobyta zbrodnią wymaga ciągłej obrony zbrodnią. Makbet przestaje widzieć w ludziach osoby, a zaczyna widzieć rywali, co prowadzi do tyranii i samotności.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Balladyna · Juliusz Słowacki
Dążenie do tronu uruchamia kolejne zbrodnie Balladyny. Po zdobyciu władzy bohaterka sądzi innych za czyny podobne do własnych, aż sama podlega wyrokowi.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Stwierdzenie, że każda władza automatycznie demoralizuje. Problemem Makbeta jest władza zdobyta zbrodnią i sprawowana bez norm oraz odpowiedzialności.
Kiedy Makbet został królem, stał się zły i zabijał wszystkich.
Nielegalnie zdobyta korona rodzi w Makbecie lęk przed utratą pozycji, dlatego bohater używa przemocy do usuwania kolejnych domniemanych zagrożeń i przeobraża się w tyrana.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Czy Makbet zmienia się dopiero po zdobyciu korony?
- Jak strach wpływa na sposób sprawowania przez niego władzy?
- Jakie mechanizmy mogą chronić władzę przed nadużyciem?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.