Proponowany kontekst
Przedwiośnie · Stefan Żeromski
Rewolucyjne hasła w Baku fascynują młodego Cezarego, ponieważ obiecują prostą sprawiedliwość i wskazują wroga klasowego. Dopiero przemoc podważa propagandowy obraz przewrotu.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
68
Rok 1984 · George Orwell
Znaczenie propagandy w państwie totalitarnym. Omów zagadnienie na podstawie utworu Rok 1984 George’a Orwella. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Trzeba pokazać konkretne narzędzia propagandy i wyjaśnić, jak tworzą emocje, obraz wroga, kult przywódcy oraz pozór nieomylności władzy.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Propaganda w państwie totalitarnym nie tylko przekonuje do określonych poglądów, lecz produkuje oficjalną rzeczywistość, mobilizuje emocje i odbiera obywatelom niezależne kryteria oceny.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Partia łączy fałszowanie informacji z masowymi rytuałami emocjonalnymi, aby utrzymywać społeczeństwo w stanie strachu i lojalności.
2
Materiał z lektury
- Wizerunek Wielkiego Brata przedstawia władzę jako wszechobecną i opiekuńczą.
- Dwie Minuty Nienawiści kierują zbiorową agresję przeciw Goldsteinowi i aktualnemu wrogowi.
- Ministerstwo Prawdy stale przerabia gazety, statystyki i wcześniejsze przepowiednie, aby Partia nigdy nie wyglądała na omylną.
- Gdy zmienia się przeciwnik wojenny, obywatele mają natychmiast uznać, że Oceania zawsze walczyła z tym samym państwem.
3
Co to udowadnia?
Propaganda działa jednocześnie na pamięć i emocje. Nie wystarcza jej kłamstwo — wymaga aktywnego udziału obywateli w nienawiści oraz przyjęcia sprzecznych wersji wydarzeń.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Folwark zwierzęcy · George Orwell
Squealer zmienia pamięć wspólnoty, przepisuje zasady i przedstawia przywileje świń jako konieczność. Propaganda krok po kroku legalizuje odejście od ideałów rewolucji.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Sprowadzenie propagandy do plakatów z Wielkim Bratem. Trzeba omówić także fałszowanie przeszłości, statystyki, rytuały nienawiści i zmiany obrazu wroga.
Partia rozwiesza plakaty i kłamie w telewizji, żeby ludzie słuchali Wielkiego Brata.
Ministerstwo Prawdy usuwa dowody omylności Partii, a Dwie Minuty Nienawiści zamieniają oficjalny przekaz w zbiorowe przeżycie, dlatego propaganda kontroluje zarówno fakty, jak i emocje.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Dlaczego propaganda potrzebuje wroga?
- Jak dwójmyślenie pomaga przyjmować sprzeczne przekazy?
- Czy prole podlegają propagandzie w taki sam sposób jak członkowie Partii?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.