Proponowany kontekst
Potop · Henryk Sienkiewicz
Kmicic przechodzi drogę od porywczego awanturnika i stronnika Radziwiłła do odpowiedzialnego obrońcy ojczyzny. Jego przemianę potwierdzają długotrwałe czyny podejmowane bez pewności nagrody.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
41
Zbrodnia i kara · Fiodor Dostojewski
Motyw przemiany bohatera. Omów zagadnienie na podstawie Zbrodni i kary Fiodora Dostojewskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Trzeba wskazać punkt wyjścia, doświadczenia podważające dawną postawę, rolę innych osób i znaki rozpoczynającej się zmiany. Nie wolno przedstawiać epilogu jako nagłej, zakończonej przemiany.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Prawdziwa przemiana zaczyna się wtedy, gdy człowiek uznaje fałsz własnych przekonań, przyjmuje odpowiedzialność i odbudowuje więź z drugim człowiekiem; jest jednak procesem, a nie jednorazowym gestem.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Droga Raskolnikowa prowadzi od izolacji i teorii jednostki nadzwyczajnej ku pierwszym oznakom skruchy, miłości i duchowego odrodzenia.
2
Materiał z lektury
- Przed zbrodnią bohater podporządkowuje ludzi abstrakcyjnej teorii i chce sprawdzić własną wyjątkowość.
- Cierpienie po morderstwie ujawnia rozdźwięk między ideologią a sumieniem.
- Sonia czyta mu opowieść o wskrzeszeniu Łazarza i nakłania do przyznania się, ale wyznanie nie oznacza jeszcze pełnego żalu.
- Na Syberii Raskolnikow długo pozostaje dumny; dopiero w epilogu jego uczucie do Soni i sięgnięcie po Ewangelię zapowiadają początek nowego życia.
3
Co to udowadnia?
Zmiana nie sprowadza się do wykonania kary. Dokonuje się, gdy bohater przestaje traktować ludzi jako materiał dla idei i uznaje wartość więzi, miłości oraz wspólnego cierpienia.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Opowieść wigilijna · Charles Dickens
Scrooge pod wpływem wizji rozpoznaje skutki egoizmu i natychmiast zmienia sposób traktowania ludzi. Ten wyraźny zwrot kontrastuje z powolną, niezamkniętą przemianą Raskolnikowa.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Stwierdzenie, że Raskolnikow całkowicie się zmienia w chwili przyznania do winy. Na początku katorgi nadal broni swojej dumy, a epilog dopiero zapowiada odrodzenie.
Raskolnikow zrozumiał swój błąd, przyznał się i stał się dobrym człowiekiem.
Wyznanie rozpoczyna zewnętrzne przyjęcie kary, ale wewnętrzny przełom przychodzi później: więź z Sonią i symbolika Ewangelii zapowiadają dopiero dalszą pracę nad odrodzeniem.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Czy przyznanie się do winy jest dowodem pełnej przemiany?
- Jaką funkcję pełni opowieść o Łazarzu?
- Dlaczego zakończenie powieści pozostawia przemianę otwartą?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.