Proponowany kontekst
Makbet · William Szekspir
Makbet i Lady Makbet unikają przez pewien czas ludzkiego sądu, lecz lęk, halucynacje i bezsenność stają się wewnętrzną karą. Kolejne zbrodnie nie usuwają winy, tylko ją pogłębiają.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
38
Zbrodnia i kara · Fiodor Dostojewski
Motyw winy i kary. Omów zagadnienie na podstawie Zbrodni i kary Fiodora Dostojewskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Należy odróżnić winę prawną i moralną oraz karę sądową, psychiczną i egzystencjalną, a także wyjaśnić ich kolejność w doświadczeniu bohatera.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Najdotkliwsza kara za zbrodnię może rozpocząć się przed wyrokiem sądu: świadomość winy prowadzi do lęku, rozpadu tożsamości i izolacji, a kara prawna może dopiero otworzyć drogę do odkupienia.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Raskolnikow ponosi karę psychiczną niemal od chwili zabójstwa, choć przez długi czas unika odpowiedzialności prawnej.
2
Materiał z lektury
- Planuje zabójstwo lichwiarki, lecz na miejscu zabija także przypadkowo obecną Lizawietę.
- Po zbrodni zapada na gorączkę, żyje w napięciu i obsesyjnie reaguje na rozmowy o morderstwie.
- Oddala się od matki, Duni i Razumichina, ponieważ tajemnica uniemożliwia mu bliskość.
- Po wyznaniu winy zostaje skazany na katorgę; dopiero na Syberii zaczyna przyjmować moralne znaczenie czynu.
3
Co to udowadnia?
Formalny wyrok nie tworzy cierpienia bohatera, lecz nadaje mu ramę odpowiedzialności. Kara psychiczna ujawnia, że nie zdołał przekroczyć sumienia tak, jak zakładała jego teoria.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Balladyna · Juliusz Słowacki
Balladyna próbuje ukrywać kolejne zbrodnie i zdobywa najwyższą władzę, ale finałowy sąd kieruje ku niej wyroki odpowiadające jej własnym czynom. Kara przywraca naruszony porządek moralny.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Opisanie wyłącznie wyroku i zesłania na Syberię. Powieść szczególnie mocno analizuje karę wewnętrzną, która zaczyna się długo przed przyznaniem do winy.
Raskolnikow zabił lichwiarkę, został złapany i za karę pojechał na Syberię.
Choć Raskolnikow długo pozostaje na wolności, gorączka, strach i zerwane więzi dowodzą, że psychiczna kara rozpoczyna się natychmiast i podważa jego teorię o prawie jednostki nadzwyczajnej.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Kiedy zaczyna się kara Raskolnikowa?
- Czy przyznaje się dlatego, że szczerze żałuje?
- Jaką funkcję pełni kara sądowa w jego przemianie?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.