Proponowany kontekst
Kamienie na szaniec · Aleksander Kamiński
Bohaterowie odczuwają strach, lecz podejmują ryzyko w służbie i dla ratowania przyjaciela. Akcja pod Arsenałem pokazuje odwagę połączoną z planem, lojalnością i odpowiedzialnością.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
36
Potop (fragmenty) · Henryk Sienkiewicz
Postawy odwagi i tchórzostwa. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Potopu Henryka Sienkiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Należy zdefiniować odwagę jako działanie mimo zagrożenia i zestawić ją z unikaniem odpowiedzialności, uległością lub zdradą wynikającą z lęku i interesu.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Odwaga ujawnia się w gotowości do ryzyka w obronie wspólnoty i wartości, natomiast tchórzostwo polega nie tylko na strachu, lecz przede wszystkim na podporządkowaniu mu własnych decyzji.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Obrona Jasnej Góry pozwala Kmicicowi dowieść odwagi, ponieważ podejmuje ryzyko nie dla sławy, lecz w służbie wspólnocie i w procesie naprawiania dawnych win.
2
Materiał z lektury
- Kmicic przybywa pod przybranym nazwiskiem Babinicz, ponieważ ciąży na nim opinia zdrajcy związana ze służbą Radziwiłłowi.
- Ostrzega przeorów przed planowanym atakiem i włącza się do obrony klasztoru.
- Podejmuje niebezpieczną akcję zniszczenia szwedzkiej kolubryny, zostaje ranny i trafia w ręce wroga.
- Mimo tortur nie rezygnuje z lojalności wobec sprawy, którą wybrał.
3
Co to udowadnia?
Odwaga Kmicica łączy sprawność fizyczną z moralną decyzją i odpowiedzialnością za wcześniejsze czyny. Kontrastem są postawy tych, którzy dla bezpieczeństwa albo korzyści uznają przewagę najeźdźcy i rezygnują z oporu.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Antygona · Sofokles
Antygona świadomie ryzykuje życie, aby dochować wierności prawu boskiemu i rodzinie, podczas gdy Ismena początkowo wycofuje się z lęku przed władzą. Kontekst pozwala odróżnić strach od decyzji podjętej mimo niego.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Utożsamienie odwagi z brawurą lub brakiem strachu. Wartość postawy zależy od celu, odpowiedzialności i świadomego przyjęcia ryzyka.
Kmicic był odważny, ponieważ walczył ze Szwedami i wysadził armatę.
Akcja zniszczenia kolubryny jest odważna nie tylko z powodu fizycznego ryzyka: Kmicic podejmuje ją dla obrony wspólnoty i traktuje jako część moralnego zadośćuczynienia.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Czy człowiek odważny może odczuwać strach?
- Czym odwaga różni się od brawury?
- Jak odwaga Kmicica wiąże się z jego przemianą?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.