Proponowany kontekst
Inny świat · Gustaw Herling-Grudziński
Łagier również podporządkowuje relacje głodowi, normom pracy i walce o przetrwanie. Herling częściej akcentuje jednak pojedyncze gesty oporu oraz potrzebę zachowania moralnej miary.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
56
Proszę państwa do gazu · Tadeusz Borowski
„Człowiek zlagrowany” jako ofiara zbrodniczego systemu. Omów zagadnienie na podstawie utworu Proszę państwa do gazu Tadeusza Borowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Należy wyjaśnić pojęcie człowieka zlagrowanego i pokazać, że jego moralne przystosowanie, zobojętnienie i udział w obozowych mechanizmach wynikają z systemu celowo niszczącego więzi oraz normy.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Człowiek zlagrowany jest ofiarą nie tylko fizycznej przemocy, lecz także systemowego przymusu, który uzależnia przeżycie od zobojętnienia i uczestnictwa w krzywdzie innych.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Praca Tadka i innych więźniów przy rozładowywaniu transportu pokazuje, jak obóz zamienia ludzi w elementy sprawnie działającej machiny zagłady.
2
Materiał z lektury
- Więźniowie z komanda „Kanada” oczekują transportu, ponieważ mogą zdobyć żywność i rzeczy odebrane nowo przybyłym.
- Tadek i Henri pomagają wyprowadzać ludzi z wagonów, wiedząc, że większość zostanie skierowana do komór gazowych.
- Chaos, przemoc esesmanów i tempo pracy uniemożliwiają zwyczajną reakcję współczucia.
- Narrator odczuwa zmęczenie, złość i wstyd, ale koncentruje się na przetrwaniu kolejnego dnia.
3
Co to udowadnia?
Opowiadanie nie zrównuje więźniów ze sprawcami. Pokazuje, że nazistowski system zachowuje zasadniczą odpowiedzialność, a jednocześnie celowo wciąga ofiary w obozowy podział pracy i niszczy ich moralną wrażliwość.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Medaliony · Zofia Nałkowska
Dokumentarne opowiadania ukazują przemysłowy charakter Zagłady i degradację norm pod naciskiem terroru. Formuła „ludzie ludziom zgotowali ten los” kieruje uwagę na ludzką odpowiedzialność za system.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Utożsamienie narratora Tadka bez żadnego zastrzeżenia z biograficznym autorem albo obarczenie więźniów taką samą odpowiedzialnością jak esesmanów.
Tadek jest zły i obojętny, bo pomaga Niemcom wysyłać ludzi do gazu.
Tadek uczestniczy w rozładunku transportu pod przymusem systemu, który wiąże przeżycie z wykonywaniem obozowej pracy; jego zobojętnienie jest śladem moralnego okaleczenia ofiary, nie dowodem równej winy ze sprawcami.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Dlaczego więźniowie czekają na przyjazd transportu?
- Czy zobojętnienie Tadka oznacza brak wszelkich uczuć?
- Po co Borowski stosuje narrację pozbawioną patosu?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.