Proponowany kontekst
Inny świat · Gustaw Herling-Grudziński
Sowiecki system uzasadnia przemoc ideologicznym celem i podporządkowuje jednostkę państwu. Kontekst ukazuje długotrwałe instytucjonalne skutki rewolucyjnego totalitaryzmu.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
49
Przedwiośnie · Stefan Żeromski
Wojna i rewolucja jako źródła doświadczeń człowieka. Omów zagadnienie na podstawie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Trzeba pokazać, jak przemoc zbiorowa wpływa na psychikę, relacje i światopogląd jednostki, oraz odróżnić początkowe wyobrażenia bohatera od doświadczenia realnych skutków.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Wojna i rewolucja przyspieszają dojrzewanie, lecz czynią to przez utratę, chaos i moralne spustoszenie; niszczą złudzenia, a zarazem pozostawiają człowieka bez prostych odpowiedzi.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Doświadczenia rewolucji w Baku przemieniają młodzieńczy entuzjazm Cezarego w wiedzę o cierpieniu i odczłowieczeniu wywołanym przemocą.
2
Materiał z lektury
- Po wyjeździe ojca Cezary fascynuje się rewolucyjnymi hasłami i buntuje przeciw matce.
- Władza rewolucyjna odbiera rodzinie majątek, a Jadwiga Barykowa zostaje poddana represjom i przymusowej pracy; wycieńczona umiera.
- Konflikt Ormian i Tatarów przynosi masowe mordy oraz obrazy ciał, przy których Cezary zostaje zmuszony pracować.
- Później uczestniczy w wojnie polsko-bolszewickiej i doświadcza żołnierskiej solidarności, między innymi w relacji z Hipolitem Wielosławskim.
3
Co to udowadnia?
Cezary poznaje zarówno uwodzicielską siłę haseł, jak i ich krwawe konsekwencje. Rewolucja odbiera mu rodzinny dom i matkę, a wojna uczy lojalności, lecz nie usuwa jego krytycyzmu wobec nierówności.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Kamienie na szaniec · Aleksander Kamiński
Wojna odbiera młodym ludziom zwyczajne dojrzewanie i zmusza ich do ryzyka, konspiracji oraz kontaktu ze śmiercią. Jednocześnie wzmacnia przyjaźń i poczucie służby.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Stwierdzenie, że Cezary przez cały czas popiera rewolucję albo przeciwnie — że od początku ją odrzuca. Jego poglądy zmieniają się pod wpływem konkretnych doświadczeń.
Cezary zobaczył, że rewolucja jest zła, ponieważ zginęła jego matka i było dużo trupów.
Początkowo rewolucyjne hasła dają Cezaremu poczucie buntu i sprawiedliwości, lecz konfiskaty, śmierć matki i masakry w Baku ujawniają mu cenę idei realizowanej przez przemoc.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Dlaczego Cezary początkowo popiera rewolucję?
- Jak śmierć matki wpływa na jego ocenę wydarzeń?
- Czy doświadczenie wojny prowadzi go do odrzucenia wszystkich ideologii?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.