Proponowany kontekst
Zbrodnia i kara · Fiodor Dostojewski
Sny Raskolnikowa, zwłaszcza wspomnienie katowanej klaczy, odsłaniają jego zdolność współczucia, która przeczy teorii jednostki nadzwyczajnej i zapowiada wewnętrzny konflikt po zbrodni.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
25
Dziady, część III · Adam Mickiewicz
Jakie prawdy o człowieku ujawniają jego sny albo widzenia? Omów zagadnienie na podstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Należy wybrać konkretne sny lub widzenia i pokazać, że ujawniają ukryte lęki, pragnienia, stan moralny albo duchową misję postaci.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Sny i widzenia omijają świadomą autokreację człowieka, dlatego mogą ujawniać jego skrywane lęki, winy, pragnienia oraz prawdę o miejscu, jakie zajmuje w porządku moralnym.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Sen Senatora odsłania kruchość człowieka, który na jawie buduje wizerunek bezwzględnego i wszechmocnego urzędnika.
2
Materiał z lektury
- Nowosilcow śni o łasce cara, wysokiej pozycji i hołdach otoczenia.
- Pochlebstwa szybko zmieniają się w szyderstwo, gdy traci względy władcy.
- Diabły przejmują jego duszę i poddają go dręczącym wizjom.
- Sen ujawnia lęk przed utratą pozycji oraz zależność Senatora od tego samego systemu, którym posługuje się przeciw innym.
3
Co to udowadnia?
Na jawie Senator kontroluje ofiary i podwładnych, ale we śnie sam okazuje się zniewolony przez ambicję, strach i opinię dworu. Fantastyka pełni funkcję psychologiczną i moralną.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Makbet · William Szekspir
Widma i halucynacje Makbeta oraz Lady Makbet materializują lęk i poczucie winy. To, czego bohaterowie nie chcą przyznać na jawie, powraca w obrazach niedostępnych ich kontroli.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Wyliczenie wszystkich snów i widzeń z dramatu bez wyboru jednego przykładu, interpretacji szczegółów i odpowiedzi, jaką prawdę o postaci ujawniają.
Sen Senatora pokazuje, że był złym człowiekiem i bał się diabłów.
Nagłe przejście od dworskiego triumfu do upokorzenia ujawnia, że źródłem okrucieństwa Senatora jest także lękliwa zależność od cara i własnej pozycji.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Czy sny w dramacie mają wyłącznie charakter psychologiczny?
- Jaką prawdę o Ewie ujawnia jej widzenie?
- Czym różni się sen Senatora od Widzenia księdza Piotra?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.