Proponowany kontekst
Wesele · Stanisław Wyspiański
Wyspiański również diagnozuje zbiorowość podzieloną i niezdolną do wspólnego działania. Choć bohaterowie deklarują patriotyzm, społeczne uprzedzenia i marazm prowadzą do zmarnowania szansy.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
23
Dziady, część III · Adam Mickiewicz
Postawy społeczeństwa polskiego wobec zaborcy. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi. Jeśli czegoś jeszcze nie wiesz, możesz zostawić pole puste.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Zrozum problem i postaw tezę.
Trzeba zestawić patriotów, konformistów i ludzi współpracujących z władzą oraz wyjaśnić, jak terror i interes osobisty wpływają na ich wybory.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Społeczeństwo polskie w dramacie jest podzielone: część solidaryzuje się z ofiarami i sprzeciwia caratowi, a część wybiera bierność, karierę lub lojalność wobec zaborcy.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Scena Salonu Warszawskiego ujawnia moralny podział społeczeństwa zniewolonego.
2
Materiał z lektury
- Towarzystwo stolikowe, związane z elitami, rozmawia o modzie i życiu salonowym, unika tematów politycznych i zabiega o względy władzy.
- Młodzi patrioci zgromadzeni przy drzwiach rozmawiają o represjach i cierpieniu więźniów.
- Adolf opowiada historię Cichowskiego, pokazując skutki carskich metod śledczych.
- Piotr Wysocki porównuje naród do lawy: zimna, plugawa skorupa skrywa wewnętrzny ogień.
3
Co to udowadnia?
Miejsce zajmowane w salonie ma znaczenie symboliczne. Elity tworzą powierzchowną „skorupę”, natomiast młodzi patrioci reprezentują ukrytą, lecz żywą siłę narodu.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Syzyfowe prace · Stefan Żeromski
Uczniowie reagują na rusyfikację konformizmem, zagubieniem albo oporem. Przemiana Marcina Borowicza pokazuje, że postawa wobec zaborcy może się zmienić pod wpływem wspólnotowego doświadczenia.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Podział bohaterów wyłącznie na „dobrych patriotów” i „zdrajców” bez omówienia bierności, lęku, konformizmu oraz symboliki stolika i drzwi.
Polacy albo walczyli z Rosjanami, albo ich popierali.
Salon Warszawski pokazuje, że zniewolenie polityczne rodzi zarówno solidarność i opór, jak i wygodny konformizm elit, które przemilczają cierpienie rodaków, aby nie stracić pozycji.
Etap 6
Powiedz odpowiedź na głos.
Skorzystaj z siedmiopunktowego planu, ale mów pełnymi zdaniami i własnymi słowami.
Wstęp punkty 1–2
Część zasadnicza punkty 3–6
Zakończenie punkt 7
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Trening jednego pytania jawnego: 5 minut. Na egzaminie do 10 minut obejmuje oba monologi łącznie, a rozmowa z komisją trwa do 5 minut.
Etap 7
Sprawdź odpowiedź według kryteriów CKE.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Co symbolizuje przestrzeń Salonu Warszawskiego?
- Jak terror zaborcy wpływa na zachowania społeczne?
- Czy Mickiewicz potępia całe polskie społeczeństwo?
Trening własnej refleksji: Sformułuj własny wniosek dotyczący tego zagadnienia i uzasadnij go, krótko odwołując się do lektury.
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.